Postac rozkadu dugosci domen w warstwowym krysztale czesciowo lub
cakowicie nieuporzadkowanym ma kapitalny wpyw na jego wasnosci
dyfrakcyjne. Na rys. 3.21a wykreslono
profile trzech najsilniejszych refleksów GaN (
10 0,
0002 i
10
1) odpowiadajace zmieniajacym sie
rozkadom dugosci domen 2H (3.21b)
w trakcie symulowanego wprowadzania bedów uozenia pod wpywem wysokiego
cisnienia niehydrostatycznego. Najsilniejszej degradacji w trakcie
wprowadzania bedów uozenia doznaje maksimum
(10
1).
Odpowiada ono rodzinie paszczyzn przecinajacych warstwy heksagonalne
(0001) pod katem ostrym. Gadka w strukturze 2H paszczyzna
(10
1) jest ``cieta'' przez bedy uozenia na
coraz krótsze paski o szerokosci krysztau i dugosci 1 - 3 - 5
warstw, wynikajacej z rozkadu dugosci domen 2H (3.21b).
Jest to wyraznie widoczne w fazie wyrównywania inwersji obsadzen domen
o dugosciach 4 - 5, w której zmniejsza sie liczba domen najduzszych
(5). Podobny proces ma miejsce w odniesieniu do maksimum
(10
0),
odpowiadajacego paszczyznom prostopadym do warstw heksagonalnych
(0001). Natezenie maksimum (0002) pozostaje w zasadzie
niezmienione, jesli nie liczyc silnie podniesionego poziomu ta. To
jest bardzo charakterystycznym elementem profili dyfrakcyjnych struktur
nieuporzadkowanych a bierze sie ze znacznej liczby obiektów zbyt krótkich
(domeny o dugosciach 1 i 2) i uozonych wzajemnie w sposób eliminujacy
konstruktywna interferencje. Koncowy stan cakowitego nieuporzadkowania
kryszta osiaga po wprowadzeniu ok. 10 przesuniec na jedna
warstwe. Oznaczaoby to przejscie ponad stu dyslokacji w pojedynczym
nanokrysztale, co jest liczba duza, ale jest mozliwe (obserwuje sie
doswiadczalnie, ze dojscie do stanu cakowitego nieuporzadkowania
wymaga przyozenia cisnienia rzedu kilkudziesieciu GPa i/lub
aktywacji termicznej).
Hipoteze o chwilowym istnieniu ukadu z przewaga domen o dugosciach
nieparzystych wydaja sie potwierdzac jego szczególne wasnosci dyfrakcyjne.
Mianowicie, w stadium procesu rozporzadkowania odpowiadajacemu
SPL 1
mamy (rys. 3.21b) juz do czynienia z
domenami cakowicie rozdrobnionymi, równie rozdrobnionymi jak dla
SPL
100 - obie fazy procesu róznia sie tylko proporcjami
obsadzen dugosci 1 - 3 - 5 i 2 - 4. Odpowiadajace tym fazom
dyfraktogramy proszkowe (rys. 3.21a)
róznia sie jednak w sposób zasadniczy, co pozwala na ich odróznienie,
np. przez porównanie proporcji natezen linii (0002) i
(10
1).
Zostao to zaobserwowane doswiadczalnie.
|
roman pielaszek 2003-01-13